Gemeenten zijn een belangrijke aanjager van de lokale economie. Via Economische Zaken, ondernemersverenigingen, bedrijvennetwerken en hun eigen inkoopbeleid staan zij in direct contact met het bedrijfsleven. Daarmee spelen zij een sleutelrol in het bevorderen van brede welvaart: economische groei gecombineerd met aandacht voor mens, milieu en toekomstbestendige bedrijvigheid.
Via Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) gebruiken gemeenten hun inkoopkracht om maatschappelijke doelen te realiseren, zoals CO₂-reductie, circulair ondernemen, sociale inclusie en goed bestuur. Gemeenten vragen steeds vaker om betrouwbare duurzaamheidsinformatie van hun leveranciers en samenwerkingspartners. Tegelijkertijd zoeken veel mkb-ondernemingen naar een praktische manier om deze informatie vast te leggen en te rapporteren.
Erik-Jan Kreuze (Afier Impact Accountants): “MVOI wordt steeds belangrijker. In een groeiend aantal aanbestedingen worden vragen gesteld over duurzaamheid, sociale impact en goed bestuur. Diverse marktanalyses laten zien dat ESG-criteria inmiddels een vast onderdeel vormen van een aanzienlijk deel van de tenders.”
Laagdrempelig kader nodig
De Voluntary Sustainability Reporting Standard for SMEs (VSME), ontwikkeld door EFRAG, biedt hiervoor een laagdrempelig kader. Deze rapportagestandaard helpt ondernemingen om duurzaamheidsgegevens op een consistente en vergelijkbare manier te verzamelen en te rapporteren. Hoewel VSME vrijwillig is, groeit het belang ervan snel doordat grotere organisaties, financiers en overheden steeds vaker inzicht vragen in duurzaamheidsprestaties binnen hun ketens.
“Voor gemeenten biedt VSME dus een kans om de kwaliteit van duurzaamheidsinformatie bij aanbestedingen en subsidietrajecten te verbeteren. Wanneer leveranciers rapporteren volgens een herkenbare standaard, ontstaat meer uniformiteit en vergelijkbaarheid. Dit maakt het eenvoudiger om aanbiedingen te beoordelen, voortgang te monitoren en maatschappelijke impact aan te tonen. Daarmee ondersteunt VSME niet alleen de uitvoering van MVOI-beleid, maar ook de transparantie richting inwoners, gemeenteraad en andere stakeholders” vult Danniek Tuinstra (Afier Impact Accountants) aan.
Hoe helpt VSME bij ESG-vragen?
VSME geeft een eenvoudige en gestandaardiseerde manier om ESG-informatie (Environmental, Social & Governance) vast te leggen en te rapporteren. De standaard is door EFRAG ontwikkeld voor mkb-bedrijven die vragen krijgen van klanten, banken, investeerders en overheden.
Bij een gemeentelijke aanbesteding voor een infrastructuurproject kan een gemeente bijvoorbeeld vragen stellen zoals:
- Hoeveel CO₂ stoot de aannemer uit?
- Worden materialen hergebruikt?
- Hoe wordt omgegaan met veiligheid en personeel?
- Zijn er regels tegen fraude en corruptie?
Met VSME verzamelt een bedrijf deze gegevens op een vaste manier, zodat antwoorden betrouwbaarder en beter vergelijkbaar worden. Voor gemeenten ondersteunt dit het MVOI-beleid, omdat duurzaamheidsclaims beter onderbouwd zijn. Voor bedrijven vermindert VSME de hoeveelheid verschillende ESG-vragenlijsten van opdrachtgevers.
De accountant en adviseur helpen vervolgens bij:
- het vastleggen van betrouwbare ESG-data;
- het inrichten van processen en interne beheersing;
- het opstellen van de VSME-rapportage;
- het vergroten van de betrouwbaarheid van de gerapporteerde informatie.
Zo ontstaat een gemeenschappelijke “duurzaamheidstaal” tussen gemeente en leverancier, waardoor aanbestedingen transparanter en objectiever kunnen worden.
Betrouwbaarheid als voorwaarde voor succesvolle toepassing
Een belangrijke voorwaarde voor succesvolle toepassing van VSME is de beschikbaarheid van betrouwbare data. Duurzaamheidsinformatie moet niet alleen compleet zijn, maar ook reproduceerbaar, controleerbaar en relevant voor de gestelde doelen. Organisaties moeten daarom beschikken over duidelijke registraties, goed ingerichte processen en adequate interne beheersingsmaatregelen. Zonder een solide gegevensbasis bestaat het risico op onjuiste conclusies, reputatieschade of onvoldoende onderbouwde beleidskeuzes.
Daarnaast is een betrouwbare rapportage essentieel. Gemeenten willen kunnen vertrouwen op de informatie die zij ontvangen van leveranciers. Ondernemers willen op hun beurt aantonen dat hun duurzaamheidsinspanningen daadwerkelijk resultaat opleveren. Dit vraagt om transparante rapportages die aansluiten bij erkende standaarden en die begrijpelijk zijn voor zowel beleidsmakers als ondernemers. De VSME voorziet in deze behoeften.
Onafhankelijk accountants dragen bij aan de betrouwbaarheid van de gerapporteerde informatie. Hierdoor ontstaat meer vertrouwen tussen gemeenten, leveranciers en andere stakeholders. Een VSME-rapport kan vrijwillig worden voorzien van een accountantsverklaring of een andere vorm van externe toetsing, hoewel dit wettelijk niet verplicht is. Maar wanneer een VSME-rapport bestemd is voor een gemeente, gelden er specifieke prioriteiten. Gemeenten vragen deze rapportages immers juist uit in het kader van inkoopvoorwaarden, aanbestedingen (social return/duurzaamheidscriteria) of bij de verlening van subsidies en vergunningen.
ImpACTmakers Gemeenten is een platform dat gemeenten ondersteunt bij het integraal verankeren van duurzaamheid en brede welvaart in de volledige PDCA-cyclus. Meer weten over wat wij kunnen betekenen? Bekijk ons aanbod.
