Hoe Enschede koers houdt in een complexe duurzaamheidsransitie
In een uitgebreid gesprek met Rob Engbers, coördinerend opdrachtgever duurzaamheid bij de gemeente Enschede, ontvouwt zich een helder beeld van hoe een gemeente concreet invulling geeft aan nationale en internationale duurzaamheidsdoelen. Zijn verhaal is er één van structuur, realisme en samenwerking — met oog voor zowel bestuurlijke als maatschappelijke dynamiek.
Van strategie naar uitvoering
De gemeente Enschede werkt langs meerdere lijnen aan duurzaamheid: het Klimaatakkoord, de Sustainable Development Goals (SDG’s) en een eigen uitvoeringsprogramma “Groen en Duurzaam”. Binnen dit programma zijn vier thema’s leidend: klimaatmitigatie, klimaatadaptatie, circulaire economie en biodiversiteit. Elk thema kent een eigen ambtelijk portefeuillehouder, waarbij Rob de coördinerende rol vervult.
Een belangrijk uitgangspunt is dat duurzaamheid niet slechts een papieren ambitie blijft. “We hebben de klimaatmiddelen gericht ingezet op uitvoerbare projecten,” aldus Rob. De gemeente werkt met duidelijke opdrachtgevers per sector (zoals gebouwde omgeving, industrie, mobiliteit) en toetst de voortgang per kwartaal.
De grootste uitdaging: uitvoering
Hoewel de beleidsstructuur staat als een huis, zit de grootste uitdaging in de uitvoering. “We hebben vanuit de klimaatmiddelen geld voor ambtelijke inzet, maar niet altijd voor de uitvoering zelf,” legt Rob uit. Vooral in wijken met ‘gespikkeld bezit’ — een mix van koop- en corporatiewoningen — is het lastig om bewoners mee te krijgen in verduurzaming. Vertrouwen in de overheid, onbekendheid met regelingen en financiële drempels spelen hierbij een grote rol.
Een voorbeeld van een praktische oplossing is de “FIXbrigade”, die bewoners helpt met kleine energiebesparende maatregelen, zoals woningisolatie en led-lampen. Ook zoekt de gemeente actief naar koppelingen tussen procesgeld en uitvoeringssubsidies, zoals via de daarvoor beschikbare regelingen.
Samenwerking en voorbeeldgedrag
Enschede werkt op Twentse schaal samen aan thema’s als netcongestie, warmte en biogas. Rob benadrukt het belang van kennisdeling, ook met kleinere gemeenten. “Als grote gemeente heb je een voortrekkersrol, maar je moet het wel eerst zelf goed doen.”
Op de vraag of de gemeente haar eigen CO₂-footprint kent, moet Engbers toegeven dat dit nog niet volledig in beeld is. Wel is er een herijkte energievisie opgesteld, met als doel 54% CO₂-reductie in 2030. De focus is verschoven van enkel duurzame opwek naar bredere CO₂-reductie, ondersteund door monitoring via de Klimaatmonitor en een CO₂-monitor.
Politiek-bestuurlijk samenspel
Een rode draad in het gesprek is het samenspel tussen ambtenarij en politiek. Rob toont zich een strategisch denker die weet hoe je bestuurlijke besluitvorming beïnvloedt zonder de politieke rol over te nemen. “Je moet luisteren naar de flanken, maar richten op het midden. Daar zit het draagvlak.” Zijn advies aan collega’s? “Zorg dat je het samen doet, maar wees ook duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Richt je energie op wat wél kan en beweeg mee met de maatschappelijke dynamiek.”
ImpACTmakers Gemeenten is een platform dat gemeenten ondersteunt bij het integraal verankeren van duurzaamheid en brede welvaart in de volledige PDCA-cyclus. Meer weten over wat wij kunnen betekenen? Bekijk ons aanbod.
